ΟΜΑΔΑ+4η+ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ+ΣΥΣΤΗΜΑ


 * //4η ΟΜΑΔΑ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ//**

Οι δάσκαλοι από την Ελλάδα κάνουν μαθήματα όχι μόνο στα σχολεία αλλά και σε τμήματα ενηλίκων, για τα οποία μάλιστα δείχνουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον και πολλοί Ιταλοί από τα κοντινά χωριά. «Οι νέοι πλέον δεν μιλάνε τη διάλεκτο, όπως παλιά», επισημαίνει ο κ. Σικούρο, «και δεν μπορούν να τη μάθουν στα παιδιά τους. Αλλά όπως σας είπα και πριν από 100 χρόνια έλεγαν πως η γλώσσα και οι παραδόσεις μας θα χαθούν...»

Νεονίλλη

** Η “ **** Grecia **** Salentina **** ” αποτελεί την κατά το μακρινό παρελθόν ελληνόφωνη περιοχή της Απουλίας, στην Νότια Ιταλία. **** Αντικείμενο της εισήγησής μας είναι η ιστορική ανασκόπηση στο χώρο αυτό. **** Γίνεται μια ιστορικοσυστηματική προσέγγιση στις βασικές μεταρρυθμίσεις την ίδρυση και λειτουργία των σχολικών μονάδων και σκιαγραφείται η εξελικτική πορεία της αναβάθμισης της παιδείας και της παρεχόμενης εκπαίδευσης μέσα από τα εκπαιδευτήρια πολλών κατευθύνσεων. **** Στη μελέτη μας αυτή αξιοποιήθηκε η ιστορικοσυστηματική μέθοδος σε δύο κατευθύνσεις: Αφενός μεν χρησιμοποιήθηκε η μέθοδος ανάλυσης περιεχομένου για την εξέταση των γραπτών πηγών, αφετέρου δε τα ποιοτικά χαρακτηριστικά προσωπικών συνεντεύξεων με άτομα της περιοχής. **** Η ελληνόφωνη χερσόνησος της «Γκρετσία Σαλεντίνα», τοποθετημένη στα νοτιοανατολικά της επαρχίας του ** ** Lecce **** ,στην Πούλια (Απουλία), περιλαμβάνει αυτή τη στιγμή εννέα δήμους: την Καλημέρα, το Καστρινιάνο ντέι Γκρέτσι, το Κοριλιάνο ντι Ότραντο, το Μαρτάνο, το Μελπινιάνο, το Σολέτο, τη Στερνατία το Μαρτινιάνο και το Τζολίνο. Η ολική του επιφάνεια είναι 144 τ. χιλ. και ο διαμένων πληθυσμός περίπου 42.000 κάτοικοι ( **** Copyright **** Ι **** nformagiovani **** - ** ** Castrignano **** dei **** Greci **** ), “ **** LA **** GRECIA **** SALENTINA **** ” ** ** 1. ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΝΩΣΗ ΤΗΣ ΙΤΑΛΙΑΣ ** ** Να περιγράψει κανείς την κατάσταση της εκπαίδευσης στην «Γκρετσία Σαλεντίνα" κατά το παρελθόν δεν είναι εύκολο, διότι δεν υπάρχουν γραπτές πηγές. ** ** Αν σκεφτούμε όμως ότι στο ** ** Rudie ****, μια πόλη κοντά στο ** ** Lecce **** όπου μεγάλωσε ο ποιητής ** ** Quinto **** Ennio **** ( ** ** M **** εσσάπιος), κατά τον 3ο αιώνα π.Χ. ο οποίος γνώριζε τρεις γλώσσες, τη λατινική, την ελληνική και τη μεσσαπική, μπορούμε να υποθέσουμε ότι κάποια εκπαιδευτική δραστηριότητα υπήρχε.Ο ** ** Quinto **** Ennio **** μαζί με το ** ** Livio **** Andronico **** , Έλληνα που ζούσε στον Τάραντα, και τον ανιψιό του **** Marco **** Pacuvio **** υπήρξαν οι πρωτεργάτες της λατινικής λογοτεχνίας. **** Μέχρι τον 5ο αιώνα μ.Χ. δεν υπάρχουν στοιχεία για την εκπαίδευση. **** Κατά τη βυζαντινή περίοδο δηλαδή από τον 6ο μέχρι τον 11ο αιώνα μ.Χ. συμπεραίνουμε ότι η εκπαίδευση βρισκόταν στα χέρια των ιερέων και των μοναχών,οι οποίοι ήταν ορθόδοξοι, διότι στην περιοχή βρέθηκαν εκατοντάδες υπόγειες και ισόγειες εκκλησίες με βυζαντινές αγιογραφίες. Απ' αυτό διαπιστώνουμε ότι εκεί γινόντουσαν συγκεντρώσεις για να παρακολουθήσουν κάποια μαθήματα κατά τρόπο μυστικό, διότι κατά τον 10ο.αιώνα μ. Χ. υπήρχε ο φόβος των Σαρακηνών στην περιοχή. **** Προς το τέλος του 11ου αιώνα έρχονται οι Νορμανδοί και αργότερα οι Λατίνοι με τα δυο τάγματα των Βενεδικτίνων και των Δομινικανών. Την εποχή αυτή λειτουργεί σαν πανεπιστήμιο το μοναστήρι του Αγίου Νικολάου των Κασούλων κοντά στο Ότραντο, με ηγούμενο το Νεκτάριο. Είχε μεγάλη βιβλιοθήκη και δάνειζε βιβλία σ' όλη την περιοχή του Σαλέντου. Εδώ διδάσκονταν Θεολογία, Φιλοσοφία και Αρχαία Ελληνική Λογοτεχνία. **** Στο Τζολίνο το 1500 μ.Χ. ο ** ** Sergio **** Stisio **** παπάς του χωριού είχε « **** scriptorium **** » με μερικούς συνεργάτες, που έγραφαν βιβλία στα ελληνικά και τα πουλούσαν σ' όλη την Ιταλία. Όσοι ήθελαν ν' αγοράσουν ελληνικά βιβλία, πριν φύγουν για την Ελλάδα περνούσαν από το Τζολίνο και αγόραζαν. (αναφορά ** ** Sicuro **** S **** .) **** Στην έδρα των Μητροπολιτών από το 15ο αιώνα μ.Χ. μέχρι σήμερα στο Ότραντο, στην Γκαλλίπολη και στη Ναρντώ λειτουργούν σχολές για τους μέλλοντες παπάδες. Διδάσκονται Αρχαία Ελληνικά και Λατινικά. **** Μέχρι το 1860 που έγινε η ένωση της Ιταλίας όσοι ήθελαν απ' τους λαϊκούς να μορφωθούν πήγαιναν στις σχολές αυτές που λέγονται "Σεμινάρια" και μετά πήγαιναν στο πανεπιστήμιο της Νεάπολης. ** ** Το 90-95% έμεναν αναλφάβητοι και μάθαιναν στην εκκλησία τα ''πράματα Χριστού" όπως λέγονταν στην "Γκρίκο" (ελληνική διάλεκτος της περιοχής.) **** Ο ** ** Giusepe **** Bonaparte ****, βασιλιάς της Κάτω Ιταλίας, και ο γαμπρός του ** ** Murat **** προσπάθησαν να καταπολεμήσουν την αγραμματοσύνη με μια διαταγή που εξεδόθη στις 15/8/1806 και έλεγε ότι σ' όλα τα χωριά έπρεπε να υπάρχει τουλάχιστον ένας δάσκαλος ή μια δασκάλα. Το 1810 ο ** ** Murat **** επειδή δεν υπήρχαν δάσκαλοι ανέθεσε στους παπάδες των μικρών χωριών να κάνουν μαθήματα στα παιδιά. (ανφορά ** ** Sicuro **** S **** .) **** Όταν όμως οι Βουρβώνοι πήραν την εξουσία μετά την πτώση του Ναπολέοντα και του Μ **** urat **** ανανέωσαν τις ωμότητες του Μεσαίωνα, δημιουργώντας ένα δεύτερο.Κατάργησαν τις διαταγές αυτές διότι πίστευαν ότι τα δημόσια και τα ιδιωτικά σχολεία θα γίνονταν πυρήνες και κέντρα αντικυβερνητικά. Όπως όλες οι αντιπροοδευτικές κυβερνήσεις δεν είχαν σκοπό να επεκτείνουν την εκπαίδευση και να την κάνουν όργανο πνευματικής εξέλιξης, αλλά ήθελαν να ελέγχουν ακόμα και την ιδεολογία των δασκάλων.Στην ουσία το δημόσιο είχε μόνο την παρουσία και το όνομα. Στην ακρίβεια θα μπορούσαμε να πούμε ότι δεν είχε ούτε την πρόθεση να διαχειριστεί σε κάθε περίπτωση, τις ιδιωτικές χειρονομίες, τους περιφερειακούς οργανισμούς και τις δωρεές των ευεργετών, που τροφοδοτούσαν και καθόριζαν την ύπαρξη των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της εποχής. Αν εξαιρέσουμε το Λύκειο-Γυμνάσιο του **** Otranto ****, το Λύκειο και Κολέγιο του Αγίου ** ** Giuseppe **** , το Κολέγιο του ** ** Gesu **** ή ** ** Lupiense **** , που πήρε την άδεια να λειτουργήσει έτσι, με το διάταγμα της 30/5/1807, μερικές κινητές έδρες του ** ** Magistrale **** , για την εκπαίδευση των δασκάλων που προορίζονταν για το βασικό σχολείο και τις επισκοπικές Ιερατικές Σχολές,μπορούμε να βεβαιώσουμε ότι η εκπαίδευση περιοριζόταν σε λίγη γραφή,ανάγνωση και λίγη αριθμητική. (αναφορά Μ **** arciano **** M **** ). ** ** Αυτό διαπιστώνουμε απ’το θλιβερό γεγονός του 90ο/ο αναλφαβητισμού. Λείπουν επίσημες στατιστικές, μα δε μας κάνει να απορούμε σκεπτόμενοι τους κυβερνήτες της εποχής. Αν εξαιρέσουμε τη μικρή περίοδο του Ναπολέοντα, κάθε άλλο παρά ευαισθησία έδειχναν για την παιδεία. **** Σύμφωνα με την αναφορά του ** ** Brunetti **** ακόμα και λίγα χρόνια μετά την ένωση της Ιταλίας οι 875 στους 1000 κατοίκους ήταν αναλφάβητοι στη γη του ** ** Otranto ****. ** ** Την εποχή αυτή λειτουργεί στο ** ** Lecce **** δημοτικό Ορφανοτροφείο θηλέων ονομαζόμενο “ **** S ****. ** ** Francesco **** ”, προορισμένο να συντηρεί παιδιά νομίμως γεννημένα. Κατά το τέλος του 1900 αντικαθίσταται με ανάλογο ίδρυμα και ονομάζεται «Μ **** argherita **** di **** Savoia **** » με προσαρτημένο τμήμα ** ** Magistrale **** με την ίδια επωνυμία ( ** ** La **** Zagalia ****, 1967). ** ** Κάποιος κανονισμός που εξεδόθη στη Νεάπολη κατά το 1819 και συμπεριλάμβανε την «Γκρετσία Σαλεντίνα» που υπαγόταν σ΄αυτήν, υιοθετούσε την αμοιβαία μέθοδο διδασκαλίας, αλλά δεν προέβλεπε την υποχρεωτική φοίτηση. Μ΄ένα άρθρο όμως συνιστούσε την απόκτηση με ισχύ απ΄την 1/1/1820 του τίτλου του βασικού σχολείου και τη γνώση ανάγνωσης, γραφής και των βασικών γνώσεων αριθμητικής για όποιον ήθελε να ασκήσει μια τέχνη ή ένα επάγγελμα. ** ** Ήταν ένα σχολείο που σύμφωνα με αναφορές αγωνιζόταν καθημερινά να επιβιώσει, να εξασφαλίσει το ελάχιστο των αποδοχών του δασκάλου δηλαδή 50 ** ** lit ****. το μήνα ακόμα και μέχρι το 1862. Την εποχή αυτή δημιουργήθηκε η « **** Congregazione **** di **** spirito **** », κρατική υπηρεσία που ήλεγχε τους δασκάλους. ** ** Με διαταγή που εκδίδεται στις 13/11/1821 επιβάλλεται η ανοιχτή πόρτα κατά την ώρα της διδασκαλίας. Τα βιβλία ήταν μονοπώλιο του κράτους και γράφονταν από έμπιστους του, κατάλληλα να σπείρουν τον σκοταδισμό. **** Υπεύθυνος για να λειτουργούν τα σχολεία όπως ήθελαν ήταν ο Νομάρχης. **** Ο ** ** Ferdinando **** Δ,΄ βασιλιάς της Νεαπόλης, είχε περισσότερη εμπιστοσύνη στους παπάδες που δίδασκαν στα εκκλησιαστικά σχολεία. Τα παιδιά μάθαιναν μόνο ανάγνωση, γραφή και αρίθμηση. Οι γονείς και τα παιδιά έδειχναν απάθεια απέναντι στην εκπαίδευση. Το πολιτισμικό επίπεδο χαμηλό.Η οικονομική κατάσταση καθόλου ευνοϊκή και έτσι προτιμούσαν να δουλέψουν τα παιδιά τους ( Οδοιπορικό Σκευοφύλακα Π.). **** Τα 1862 ο αναλφαβητισμός της γης του ** ** Otranto **** έφτανε το 87-90%. Σε 43 χωριά δεν υπήρχαν δημοτικά σχολεία. Σε 374 σχολεία (τάξεις) φοιτούσαν 11.500 παιδιά. Κάθε μαθητής στοίχιζε στην κοινότητα 11,65 ** ** lit **** ( **** Smerano **** A **** ., χ.ημ.). **** Στα μεγάλα χωριά λειτουργούσαν μονοθέσια σχολεία με 6 τάξεις, Στα μικρά χωριά ήταν μονοθέσια, αλλά με τρεις μόνο τάξεις. **** Η διδασκαλία γινόταν κατά τους παλιούς κανόνες από παπάδες και λαϊκούς με χαμηλή ανθρωπιά χαμηλό νοητικό επίπεδο και πολύ χαμηλή μόρφωση. **** Οι δάσκαλοι ήταν του δημοτικού που κάπου κάπου τους καλούσαν για επιμόρφωση στο '' **** Scuola **** Magistrale **** " όπως το έλεγαν και το οποίο άλλαζε πόλεις λειτουργίας. δε λειτουργούσε σε σταθερή έδρα. **** O **** Β **** runetti **** πρόεδρος και επιθεωρητής του Σαλέντου έλεγε ότι ένα κανονικό σχολείο αξίζει σαν δέκα ** ** Magistrale **** . **** H **** κοινότητα πλήρωνε τους δασκάλους μέχρι το 1903. Η μεταχείρηση δε του δασκάλου ήταν τέτοια, που πολλές φορές τον ανάγκαζαν να παραιτηθεί. Έτσι εκμεταλλεύονταν τους μισθούς τους για τις γιορτές, τις απεργίες και τα πυροτεχνήματα ( ** ** Semerano **** A **** ., χ.ημ.) **** Η πρώτη σχολή για τη φοίτηση αυτών που ήθελαν να γίνουν δάσκαλοι λειτουργούσε στο ** ** Lecce ****, λεγόταν " **** Scouola **** Normale **** " και ιδρύθηκε κατά πρόταση του Νομαρχιακού Συμβουλίου του Μαρτάνου. ** ** (Semerano A. ** ** χ **** . **** ημ **** .) ** ** Ο αναλφαβητισμός παραμένει υψηλός σε ποσοστό 80% και άνω μέχρι τον Α΄ Παγκόσμιο πόλεμο.(1914-1918) Αυτό συμβαίνει διότι τα φτωχά και αγροτικά χωριά εξακολουθούν να θεωρούν το σχολείο περισσότερο πολυτέλεια παρά ανάγκη. **** Ωστόσο όμως υπήρξαν προτάσεις από τα συμβούλια όπως π.χ. αυτή που έγινε απ'τους διαχειριστές του ** ** Brindisi ****, που ζητούσαν την λειτουργία Νυκτερινών Σχολείων και την υποχρέωση των δασκάλων να κάνουν μάθημα ιδίως σε αγρότες από τις 11μ.μ. μια ώρα τη νύκτα, καθώς και την καλοκαιρινή περίοδο. ** ** ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΝΩΣΗ ΤΗΣ ΙΤΑΛΙΑΣ ** ** Μετά το 1860 (δηλαδή μετά την ένωση της Ιταλίας )η εκπαίδευση γίνεται υποχρεωτική, αλλά μόνο στα Ιταλικά. Μεταξύ των πολλών προβλημάτων που ταλαιπωρούν το νέο Ιταλικό Βασίλειο, κατά κάποιο τρόπο, κληρονόμου απ’το 1861 και μετά της διαχείρησης των Βουρβώνων, η οποία παραμέλησε την παιδεία σα δημόσιο φαινόμενο και μέσο των κοινωνικών σχέσεων, οι πρώτες φροντίδες της καινούριας κυβέρνησης του κεντρικού κράτους συνοψίζονται σε διατάξεις οι οποίες αποβλέπουν στο να δημιουργήσουν συνειδητοποίηση της αναγκαιότητας της βασικής εκπαίδευσης. Αυτό προκύπτει με νόμο που την καθιστά υποχρεωτική και δωρεάν. Με νόμο υποχρεώνει τις κοινότητες να έχουν τουλάχιστον κατώτερο σχολείο για μικρά αγόρια και ένα άλλο για κορίτσια. Ιδρύονται κρατικά δημοτικά σχολεία. Στα μεγάλα κέντρα ** ** Lecce ****, ** ** Maglie **** , ** ** Galatina **** , λειτουργούν 5/ετή Γυμνάσια και 3/ετή Λύκεια για τα παιδιά των ευπόρων οικογενειών διότι πλήρωναν δίδακτρα και μάλιστα αρκετά για την εποχή. ** ** (Saracino D.& G. ) ** ** Η συμμετοχή και μόνο στις εξετάσεις για την εισαγωγή στο Γυμνάσιο αντιστοιχούσε με 10 ημερομίσθια. Το ίδιο επαναλαμβανόταν και για την εισαγωγή στο Λύκειο. Τα δίδακτρα δε κάθε τριμήνου αντιστοιχούσαν με 20 ημερομίσθια. Τα βιβλία αγοράζονταν. **** Τα μαθήματα που διδάσκονταν στο Γυμνάσιο ήταν: **** Ιταλικά, Λατινικά, Ιστορία, Γεωγραφία, Ξένη Γλώσσα,.Γαλλικά ή Αγγλικά, Μαθηματικά και απ'τον 4ο χρόνο και Αρχαία Ελληνικά. **** Στα Λύκεια διδάσκονταν: **** Ιταλικά, Λατινικά, Αρχαία Ελληνικά, Ιστορία, Φιλοσοφία, Μαθηματικά, Άλγεβρα, Βοτανική Χημεία.Οι καθηγητές έχουν ειδικότητες. **** Ένα διάταγμα απ’τη Νεάπολη τον Οκτώβριο του 1860 προβλέπει την ίδρυση των Κανονικών Αρχικών Σχολείων αρρένων και θηλέων καθώς και του ** ** Magistrale ****, διότι βασική προϋπόθεση για μια αυθεντική κοινωνική αποκατάσταση θεωρήθηκε από τα αρμόδια άτομα η δημιουργία ενός κατάλληλου οργάνου που να προετοιμάζει τους εκπαιδευτικούς της αρχικής βαθμίδας. **** Η τεχνική εκπαίδευση στη γη του ** ** Otranto **** μετά το 1860 υπήρξε η καρδιά της οικονομικής και κοινωνικής ζωής στην Ιταλία. Το 1865 με κυβερνητικό διάταγμα προτεινόταν το κλείσιμο των Ιερατικών Σχολών που δεν είχαν συμμορφωθεί με τις προδιαγραφές του νόμου και στη συνέχεια το άνοιγμα άλλων τόσων γυμνασίων. ** ** Μεταξύ των υποστηρικτών της κλασικο-ανθρωπιστικής κατεύθυνσης και εκείνων της τεχνικής υπήρχε μια διαφωνία. Οι δεύτεροι υποστήριζαν ότι και από οικονομικής πλευράς ήταν καλύτερα να στραφούν οι νέοι στις τέχνες, στα επαγγέλματα και στη ναυτιλία. **** Κατά το 1865-66 στα δημοτικά σχολεία κρατικά και ιδιωτικά συμβαίνει μια θεαματική συμμετοχή. Δυο χρόνια αργότερα κατά 1867-68 τα σχολεία παθαίνουν μια μεγάλη απώλεια μαθητών και στην περιοχή παρατηρείται ένα ποσοστό φοίτησης 2 στους 1000, απ΄αυτούς που ήταν σε ηλικία και προϋποθέσεις υποχρεωτικές για να παρακολουθήσουν το σχολείο. **  ** Με διάταγμα ιδρύεται το Κανονικό Σχολείο Θηλέων στο ** ** Lecce **** τον Οκτώβριο του 1868 που μέχρι το 1873 λειτουργούσε στ΄Ορφανοτροφείο ** ** Principe **** Umberto ****. Το Νοέμβριο του 1868 ιδρύεται και ένα ίδιο τμήμα αρρένων προσαρτημένο στο Τεχνικό Εμπορικό Σχολείο που λειτουργούσε στο ** ** Lecce **** απ΄το 1867. ( **** La **** Zagalia ****, 1967) **** Αυτός ο τελευταίος δημοτικός θεσμός ήταν πολύ αναγκαίος για τη Σαλεντινή κοινωνία, διότι προσπαθούσε να προετοιμάζει τους νέους να μπουν να εργαστούν σε διάφορους τομείς της βιομηχανίας και του εμπορίου. ** ** Προς το 1870 καταγράφεται μια σημαντική αύξηση των σχολείων η οποία φτάνει τα 10 δημοτικά ημερήσια για αγόρια, 13 για κορίτσια και 2 μικτά. Λειτουργούν επίσης και 27 βραδινά. ** ** Η αναλογία παρακολούθησης φτάνει 3 στους 10 μαζί με τα παιδιά των βρεφικών σταθμών και των ιδιωτικών σχολείων. **** Τον Ιούλιο του 1877 επεκτείνεται σ’όλες τις κοινότητες του βασιλείου η υποχρεωτική φοίτηση στο κατώτερο Δημοτικό αρρένων και θηλέων από 6-9 ετών και στα μεγάλα κέντρα με αξιόλογο αριθμό κατοίκων μέχρι 12 ετών.Ένας νόμος του 1904 προέβλεπε 4 χρόνια για όλα τα παιδιά και άλλα 2 συμπληρωματικά για εκείνα που δεν θα συνέχιζαν τις σπουδές. ** ** Το ποσοστό όμως του αναλφαβητισμού παραμένει ακόμα υψηλό στην "Γκρετσία Σαλεντίνα" μέχρι το τέλος του αιώνα. Σύμφωνα με στατιστικές και αναφορές κατά το 1890-91 το 80% των κατοίκων από 6-25 ετών είναι αναλφάβητοι, σε βαθμό που να μην μπορούν να βάλουν ούτε την υπογραφή τους. ** ** ( ** ** Α **** tti del Consilio Rrovinciale, 1986). ** ** Η έρευνα του ** ** Corradini **** συμπεραίνει ότι το 1908 οι αναλφάβητοι φτάνουν το 70%. **** pantoula maria **

Στο πλαίσιο της προσπάθειάς του αυτής ο ΟΔΕΓ έχει ενισχύσει την διδασκαλία της Νέας Ελληνικής και της διαλέκτου (προκήρυξη διαγωνισμών, ενίσχυση βιβλιοθηκών, παροχή υποτροφιών) και έχει συμβάλει στην διατήρηση των δεσμών μεταξύ των Ελληνοφώνων Χωριών και της Ελλάδος με φιλοξενίες μαθητών και ατόμων 3ης ηλικίας, πραγματοποίηση συνεδρίων, πολιτιστικών ημερίδων κ.α.

Τα τελευταία χρόνια αναπτύσσει έντονη πολιτιστική δραστηριότητα στον χώρο της Νοτ. Ιταλίας, αποσκοπώντας στην διάσωση της **πανάρχαιας Ελληνικής διαλέκτου (Γκρίκο)**, που κινδυνεύει να σβήσει, αλλά και την διάδοση της **Νέας Ελληνικής στην Ελληνόφωνη Ζώνη της Απουλίας (Graecia Salentina – Σαλεντινή Ελλάδα).** Νεονίλλη